Jak odróżnić wybuch od trzęsienia ziemi?


W dniu wczorajszym świat obiegła informacja o kolejnej próbie jądrowej w wykonaniu Korei Północnej. Jeszcze zanim władze Korei Płn. potwierdziły doniesienia, naukowcy wiedzieli już że wstrząs o sile 5,3 M nie był wywołany przez naturalny proces, lecz właśnie wybuch bomby. Co więcej oszacowano tę energię bomby na 10 kiloton TNT. Skąd naukowcy są w stanie rozróżnić wstrząsy naturalne od tych wywoływanych sztucznie? Okazuje się że rozwiązanie jest dla sejsmologa proste – wystarczy obejrzeć sejsmogramy, czyli rejestracje drgań powierzchni Ziemi. Wybuch generuje głównie falę podłużną (P), która wywołuje krótkotrwałe drgania powierzchni Ziemi. Procesy w ognisku naturalnego trzęsienia ziemi to zwykle skomplikowane przemieszczenie mas skalnych wzdłuż uskoku generujące fale podłużne (P), poprzeczne (S) i powierzchniowe. Zdarza się jednak, że zapis bardzo głębokiego trzęsienia ziemi wygląda tak jak zapis wybuchu. Wtedy trzeba sprawdzić, czy widać na sejsmogramie falę, która przed dotarciem do stacji sejsmicznej odbiła się od powierzchni Ziemi (pP). Czas pomiędzy dojściem do odbiornika fali P i pP pozwala oszacować głębokość źródła.gwg_rys

POKOS 6

10606430_944913758923842_3300480637803263652_nW dniach 28.06-1.07 odbyła się VI Polska Konferencja Sedymentologiczna POKOS 6 „Granice sedymentologii” organizowana m.in. przez Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wykład inauguracyjny  pt „Granice sedymentologi” wygłosił dr hab. Piotr Łuczyński. W tegorocznej edycji konferencji wzięło udział wiele osób zaangażowanych w tworzenie kierunku Geofizyka w Geologii, m.in.: prof. dr hab. Anna Wysocka, prof. dr hab. Maciej Bąbel, dr hab. Leszek Czechowski, dr Małgorzata Kozłowska oraz doktoranci mgr Katarzyna Misiura i mgr Piotr Witek.

Cassis

Orbiter ExoMarsa w pobliżu Marsa – wizja artystyczna (NASA).

Orbiter ExoMarsa w pobliżu Marsa – wizja artystyczna (NASA).

Straszenie dzieci średniowieczu: „rzeźba „pożeracza dzieci” na starówce w Bernie (fot. K. K.)

Straszenie dzieci w średniowieczu: rzeźba „pożeracza dzieci” na starówce w Bernie. Rzeźba miała odstraszać dzieci od zbliżania się do fosy. (fot. K. K.)

W dniach 23-24 czerwca 2016 na uniwersytecie w Bernie (Szwajcaria) odbyło się pierwsze robocze spotkanie grupy naukowców i inżynierów do spraw systemu CaSSiS (Color and Stereo Surface imaging System). Jest to system 2 teleskopów sondy orbitera ExoMars, który za kilka miesięcy dotrze do Marsa. Głównym celem misji jest szukanie tam śladów życia, w tym miejsc wydobywania się metanu. Ponieważ w badaniach tych będzie brał udział nasz Zakład Fizyki Litosfery UW, w spotkaniu uczestniczyli także dr hab. L. Czechowski i dr hab. K. Kossacki. Metan może być wynikiem procesów życiowych zachodzących pod powierzchnią Marsa.

Zakończenie misji Philae

So_hoerte_sich_die_Landung_der_Sonde_Philae_an-Ein_kurzer_Rumms-Story-428289_630x356px_1_KKhdT5jyH_JbQW dniach 1-3 czerwca w Budapeszcie odbyło się spotkanie uczestników misji Philae, kończące historyczny projekt bezpośredniego badania własności jądra komety. Sonda Philae dotarła w pobliże komety 67P/Churyumow-Gerasimenko wraz z sondą Rosetta i po oddzieleniu się w listopadzie 2014 wylądowała na powierzchni komety. Pionierski projekt dostarczył cennych, w tym nieoczekiwanych informacji o budowie jądra komety. Jednym z ważniejszych osiągnięć jest stwierdzenie, że jądro komety mimo średniej gęstości dwukrotnie mniejszej niż gęstość lodu ma przynajmniej lokalnie bardzo twardą powierzchnię. W miejscu lądowania sondy wytrzymałość materiału powierzchni na osiowe ściskanie jest rzędu 1 MPa (eksperyment MUPUS).

Czerwcowe roje meteorów – okazja na szczęście?

meteory_th_390W ciągu czerwca będzie można oglądać kilka rojów meteorów: omega Skorpidy, tau Herkulidy, Arietydy, Czerwcowe Lirydy, Sagittarydy, tau Cetydy, Czerwcowe Bootydy, tau Akwarydy i theta Ophiuchidy. Większość z nich jest jednak mało aktywna, poza rojami: Sagittarydy (średnia aktywność) i Czerwcowe Bootydy (nieregularna). Jak łatwo się domyślić, roju Sagittarydy należy szukać w gwiazdozbiorze Strzelca. Czerwcowe Bootydy związane są z krótkookresową kometą 7P/Pons-Winnecke obiegającą Słońce w ciągu 6,53 roku. Średnica komety to ok. 5,2 km. Zgodnie z tradycją, podczas obserwacji meteoru należy pomyśleć życzenie – podobno odpowiednie życzenia, odpowiednio pomyślane spełniają się w 99% J.  L. Cz.

Polska baza księżycowa

Już niedługo może powstać polska baza księżycowa! Co prawda jeszcze nie na Księżycu, ale trochę bliżej, w Rzepienniku Biskupim (pomiędzy Krakowem i Tarnowem). Będzie to tzw. habitat, czyli obiekt do symulacji pobytu na Księżycu. Ośrodki takie służą do badań nad problemami, jakie mogą wynikać podczas pobytu w bazie na prawdziwym Księżycu, a także do popularyzacji badań kosmicznych. Więcej na stronie: https://polakpotrafi.pl/projekt/baza-ksiezycowa-pod-krakowem oraz na:

http://innpoland.pl/126383,misja-apollo-to-prehistoria-teraz-ladowanie-na-ksiezycu-lub-marsie-bedzie-sie-odbywac-wprost-z-rzepiennika-biskupiego

Nowości z okolic Saturna

Rys. 1. Artystyczne wyobrażenie orbitera Cassini na tle Enceladusa i wyrzucanych z jego wnętrza strumieni pyłu i gazu (NASA).

Rys. 1. Artystyczne wyobrażenie orbitera Cassini na tle Enceladusa i wyrzucanych z jego wnętrza strumieni pyłu i gazu (NASA).

Od 2004 roku wokół Saturna krąży sonda Cassini. Misja Cassini-Huygens to jedna z najbardziej owocnych misji do innej planety. Całkowity koszt był wysoki, bo ok. 3,26 mld USD (NASA pokryła 80%, ESA – 15% i włoska agencja ASI – 5%), ale bezcenne naukowe dane dostarczane są już przez 12 lat. Oprócz orbitera Cassini w skład misji wchodził lądownik Huygens, który wylądował na Tytanie – największym satelicie Saturna. W Zakładzie Fizyki Litosfery prowadzimy badania Tytana i innego satelity – Enceladusa – Rys. 1. Enceladus o średnicy ok.500 km jest najmniejszym ciałem w Układzie Słonecznym aktywnym wulkanicznie. W jego wnętrzu znajduje się ocean wody i przypuszcza się nawet, że może tam istnieć życie. Cassini porusza się po silnie eliptycznej orbicie wokół Saturna, zbliżając się do różnych satelitów. Ostatnie zbliżenie do Enceladusa (na odległość ok. 5000 km) pokazało ciekawą strukturę tektoniczną kształcie litery Y – Rys.2.

W najbliższy piątek 6 maja 2016 r., Cassini zbliży się do Tytana na odległość 971 km. Bez wątpienia uzyskamy nowe cenne dane. Na razie pokazujemy dane z innego zbliżenia pokazujące rzeki z płynnych węglowodorów – Rys. 3. Rolę skał spełnia zamarznięta woda i ciężkie węglowodory w stanie stałym.

Numeryczne i eksperymentalne modelowanie tych rzek to temat naszych prac badawczych w ramach Extraterrestrial Rivers Modelling Group.

L. Czechowski.

Rys. 3. Doliny rzeczne na Tytanie. Obraz radarowy (NASA).

Rys. 3. Doliny rzeczne na Tytanie. Obraz radarowy (NASA).

Rys. 2. System tektonicznych uskoków w kształcie Y w pobliżu centrum aktywności wulkanicznej w okolicy bieguna południowego Enceladusa (NASA).

Rys. 2. System tektonicznych uskoków w kształcie Y w pobliżu centrum aktywności wulkanicznej w okolicy bieguna południowego Enceladusa (NASA).

Komitet Geofizyki PAN

W dniu 26 kwietnia 2016 odbyło się posiedzenie prezydium Komitetu Geofizyki PAN. Omawiano działania komitetu w nowej kadencji. W skład Komitetu wchodzą znani geofizycy z PAN, uczelni i instytutów naukowych, a także przedstawiciele firm związanych z badaniami geofizycznymi. Komitet spełnia rolę opiniodawczą i popularyzatorską w zakresie geofizyki. Bardziej szczegółowe informacje o składzie i działalności Komitetu: http://www.kgeof.pan.pl/ .