GEOFIZYKA W GEOLOGII – nowy kierunek studiów

Geofizyka w GeologiiCzym jest Geofizyka w Geologii?Co mogę robić dalej?

Kierunek GEOFIZYKA W GEOLOGII to nowy makrokierunek stworzony wspólnie przez wydziały Geologii i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie obejmuje on studia I (licencjackie).

Fascynują Cię trzęsienia ziemi i wędrówka kontynentów? Pasjonujesz się badaniami Marsa, które prowadzą sondy kosmiczne? A może chcesz poszukiwać nowych złóż surowców naturalnych lub osiągnąć sukces w przemyśle wydobywczym? Kierunek został utworzony dla studentów zainteresowanych naukami o Ziemi i innych ciałach niebieskich i ich badaniem metodami geofizycznymi, w tym ich praktycznym zastosowaniem.

Geofizyka bada i wykorzystuje praktycznie zjawiska fizyczne zachodzące na Ziemi. Badania geofizyczne obejmują zagadnienia o przeróżnej skali, począwszy od analiz gruntów, na których stawiane są budynki, poprzez rozpoznawanie budowy geologicznej Polski, aż po budowę wewnętrzną całej planety. Sztuczne satelity pozwalają spojrzeć na Ziemię z nowego punktu widzenia. W epoce eksploracji Kosmosu doświadczenia wyniesione z badań naszej planety są wykorzystywane w badaniach innych planet, księżyców i komet, gdzie zupełnie odmiennym środowiskiem rządzą te same prawa fizyki. Zajęcia prowadzone będą przez doświadczonych pracowników Wydziałów Fizyki i Geologii. Większość zajęć odbywać się będzie na terenie kampusu Ochota, m. in. w nowo oddanym do użytku budynku Wydziału Fizyki przy ulicy Pasteura 5a. Oferujemy dostęp do nowoczesnej aparatury w laboratoriach badawczych i dydaktycznych oraz do nowoczesnego oprogramowania. Kampus jest dobrze skomunikowany z resztą miasta, docierają do niego tramwaje i autobusy, a metro jest w zasięgu przyjemnego spaceru przez Pole Mokotowskie. Wzdłuż ulicy Banacha przebiega także wygodna ścieżka rowerowa.

Kierunek GEOFIZYKA W GEOLOGII wychodzi naprzeciw potrzebom współczesnych nauk o Ziemi. Studia obejmują bloki zajęć z matematyki, fizyki, informatyki, geofizyki, geologii i planetologii. Studenci zyskają wiedzę fizyczną potrzebną do zrozumienia procesów zachodzących na powierzchni i w głębi Ziemi, doświadczenie geologiczne, niezbędne, aby powiązać teorię z rzeczywistością oraz nauczą się wykorzystywać możliwości, jakie dają współczesne techniki komputerowe. Poznają zarówno praktyczne metody poszukiwawcze i eksploatacyjne, które mają zastosowanie w gospodarce, jak i metody badawcze. Stosujemy nowoczesne metody nauczania, wykorzystując dostępne w Internecie bazy danych i nowoczesne metody analizy. Zajęcia prowadzone są w małych grupach. Szczególną uwagę poświęcamy zdobywaniu praktycznych umiejętności w laboratoriach i podczas prac terenowych. Część zajęć prowadzona będzie przez Internet. Studenci mogą liczyć, że ich wykształcenie będzie naprawdę potrzebne w życiu zawodowym. W celu zapewnienia absolwentom jak najlepszego startu na rynku pracy obowiązkowe letnie praktyki studenckie odbywać się będą w firmach powiązanych z tematyką studiów.

GEOFIZYKA W GEOLOGII jest kierunkiem, który otwiera przed Tobą szerokie możliwości. Studia przygotowują do pracy zarówno w firmach komercyjnych (geofizycznych, poszukiwawczych, wydobywczych oraz związanych z przemysłem kosmicznym), jak i w jednostkach naukowych.

Absolwenci studiów I stopnia będą mogli kształcić się dalej na studiach stopnia II, pogłębiając swoją wiedzę i umiejętności. Nasi naukowcy prowadzą badania sejsmiczne w regionach polarnych, badają własności materii komet i księżyców planet-olbrzymów – to tylko niektóre spośród tematów ich prac. GEOFIZYKA W GEOLOGII pozwoli chętnym dołączyć do tego grona. Po uzyskaniu stopnia magistra absolwenci będą mieli możliwość uzyskania stopnia doktora w ramach studiów doktoranckich na obu wydziałach.

Seminaria

Fot.: aktywne regiony na Słońcu, Źródło: NASA/Solar Dynamics Observatory

Przypominamy o zbliżającym się Seminarium Fizyki Litosfery i Planetologii. Już w najbliższy piątek (22 listopada 2019) o 9:30 w sali B4.58 w Instytucie Geofizyki UW posłuchać będzie można wykładu zatytułowanego The Outskirt of the Solar System, który wygłosi prof. Hans Rickman.

Nie jest to jednak jedyne zbliżające się Seminarium. W poniedziałek (25 listopada 2019) o godzinie 17:15 odbędzie się spotkanie Koła Naukowego Geofizyki, na którym gościem specjalnym będzie Izabela Kowalska-Leszczyńska z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Wygłosi ona referat na temat Heliosfera – co o niej wiemy i jak ją badamy?. Seminarium odbędzie się w sali 2.07 na Wydziale Fizyki UW.

Następne Seminarium Fizyki Litosfery i Planetologii odbędzie się w piątek 6 grudnia, również o godzinie 9:30 – dotyczyć będzie Dynamiki lodu morskiego oraz jego oddziaływania z morzem w strefie marginalnej, a na ten temat opowie dr hab. Agnieszka Herman z Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Wykład odbędzie się w sali B4.58.

Ponadto zaledwie trzy dni później – w poniedziałek (9 grudnia 2019) o godzienie 18:00 – wszystkich chętnych zapraszamy na otwarte spotkanie Koła Naukowego Geofizyki, na którym dr hab. Łukasz Kruszewski z Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk, opowie na temat Minerałów magnetycznych. Informacje na temat sali i bardziej detaliczny opis wykładu, pojawi się wkrótce na fanpage’u Koła na facebooku.

Więcej na temat zbliżających się seminariów można przeczytać na stronie IGF FUW – pod linkiem.

SKNŚ – studencka konferencja na AGH

Fot.: Mikołaj Zawadzki prezentujący swój referat podczas konferencji, zdjęcie udostępnione przez: Dawida Pietrucha.

W zeszły weekend w dniach 8-9 listopada odbyła się Studencka Konferencja Nauk Ścisłych im. prof. Antoniego Hoborskiego, zorganizowana przez studentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

W konferencji wzięli udział studenci z całej Polski, którzy zaprezentowali tam realizowane przez siebie projekty oraz prowadzone badania. Wśród nich nie zabrakło także przedstawicieli kierunku Geofizyka w Geologii studiów pierwszego stopnia, a także reprezentacji II stopnia kierunku Fizyka, specjalności Geophysics.

Warto dodać, że Mikołaj Zawadzki został wyróżniony trzecim miejscem w konkursie na najlepszy referat. Mikołaj wkrótce kończy studia licencjackie na kierunku Geofizyka w Geologii, jego referat dotyczył tematyki poruszanej przez niego w ramach licencjatu, a jego tytuł brzmiał: „Zmiany wiekowe deklinacji magnetycznej w Gdańsku”.

Seminarium Fizyka Litosfery/Planetologia

Rys.: Model rozmiaru Obłoku Oorta w porównaniu z resztą Układu Słonecznego,  źródło: NASA

Nasze rozumienie obrzeża Układu Słonecznego, a konkretnie obszaru znajdującego się za orbitą, po której porusza się Neptun w ciągu ostatnich dekad zostało zrewolucjonizowane dzięki licznym symulacjom numerycznym.

W piątek 22 listopada 2019 o godzinie 9:30 w Instytucie Geofizyki UW odbędzie się wykład na temat: „The Outskirt of the Solar System”. Zostanie od wygłoszony przez prof. Hansa Rickmana, który przybliży temat związany z rozwojem wspomnianych symulacji oraz zwróci uwagę na pozostałe problemy. Zaprezentowany zostanie także projekt badawczy, którego celem ma być rozwiązanie nadmienionych problemów. Przedyskutowane zostaną zagadnienia takie jak sednoidy, Obłok Oorta oraz istnienie Dziewiątej Planety naszego Układu Słonecznego.

Seminarium odbędzie się na czwartym piętrze Wydziału Fizyki w pokoju B4.58, przy ulicy Pasteura 5 – wejście od ulicy. Banacha. Po wyjściu z windy należy skierować się w prawo i minąć dwie pary szklanych drzwi. Za drugimi po lewej stronie znajduje się sala B4.58 w którym odbywać się będzie seminarium.

Więcej informacji  – w tym także abstrakt – znajduje się n astronie Instytutu Geofizyki pod linkiem.

Studencka Konferencja Nauk Ścisłych na AGH

Już 8-9 listopada 2019 odbędzie się Studencka Konferencja Nauk Ścisłych im. prof. Antoniego Hoborskiego na Wydziale Fizyki i Informatyki AGH w Krakowie. Jest ona organizowana w ramach Święta Nauk Ścisłych na AGH. Kierowana jest do studentów, którzy prowadzą własne badania naukowe i chcą przedstawić swoją działalność na forum innych studentów z całej Polski.

Zapisy wciąż trwają, chociaż jest to już ostatni dzwonek dla spóźnialskich, każdy zainteresowany może zgłosić swoją prezentację TUTAJ.

Wśród prezentujących swoje referatu znajduje się czwórka studentów Wydziału Fizyki UW związanych z geofizyką – są to Mikołaj Zawadzki, Tomasz Mikołajków, Helena Ciechowska oraz Aleksandra Fronczak. Nasi studenci zaprezentują wyniki prowadzonych przez siebie badań naukowych. Helena wraz z Aleksandrą przedstawią wyniki uzyskane w ramach pracy nad Zespołowym Projektem Studenckim: „Czy to był bolid?”, Mikołaj zaprezentuje swoją pracę licencjacką o temacie: „Zmiany wiekowe deklinacji magnetycznej w Gdańsku”, a Tomasz wygłosi referat na temat: „Modelowanie rzek w warunkach laboratoryjnych”.

Jeziora na Tytanie

Fot.: mapa bieguna północnego Tytana przedstawiająca zbiorniki ciekłych węglowodorów. Źródło: Wikipedia

Tytan jest największym z księżyców Saturna, ale także jedynym odkrytym w Układzie Słonecznym księżycem otoczonym gęstą atmosferą. Ponadto księżyc ten jest jedynym ciałem niebieskim, poza Ziemią, na którego powierzchni odkryto zbiorniki wypełnione cieczą – w przypadku Tytana są to metanowe jeziora.

O Tytanie można z pewnością powiedzieć, że jest on bardzo zimny, bowiem temperatura jego powierzchni to około −179,2 °C. Otrzymuje on dużo mniej światła niż Ziemia, a jego 90% jest absorbowane przez jego atmosferę. W efekcie do jego powierzchni dociera jedynie 0,1% światła słonecznego, które otrzymuje Ziemia.

W związku z niskimi temperaturami na największym księżycu Saturna, występujący na nim metan znajduje się w stanie ciekłym. To właśnie on wypełnia na powierzchni Tytana jeziora.

Do tej pory uważało się, że jeziora powstały w wyniku zjawisk analogicznych do procesów powstania jezior krasowych na naszej planecie. Skała macierzysta miałaby być rozpuszczana przez ciekły metan, w wyniku czego powstałyby jeziora, których brzegi byłyby strome. Jednak zakładany model nie sprawdzał się dla mniejszych zbiorników. Na podstawie zdjęć wykonanych przez sondę Cassini zauważono, że brzegi zbiorników wznoszą się ku górze, co nie odpowiada modelowi.

Nowa teoria zakłada, że jeziora te mogły powstać w wyniku eksplozji azotu, który zbierał się w skorupie księżyca w jego chłodniejszych okresach, kiedy to azot stanowił dużą część jego atmosfery. Spadał on na jego powierzchnie w formie deszczu, następnie opad ten zbierał się pod powierzchnią terenu. W cieplejszych okresach, niewielkie podniesienie temperatury powodowało zmianę stanu azotu z ciekłego w gazowy. W wyniku podgrzania znajdującego się w skorupie azotu, jego powierzchnia była przez niego rozsadzana, tworząc kratery, później wypełniane metanem. Ten model zdecydowanie lepiej tłumaczy naturę oraz sposób w jaki powstają tego typu zbiorniki.

Koło Naukowe Geofizyki UW

Fot.: Stoisku Koła Naukowego Geofizyki UW na Festiwalu Nauki, zdjęcie: Helena Ciechowska

Rok akademicki dopiero się zaczął, jednak nasze Koło Naukowe Geofizyki z rozpędem kontynuuje swoją działalność.

We wrześniu członkowie Koła wzięli udział w Festiwalu Nauki na Wydziale Fizyki UW, prezentując zarówno stare, jak i nowe pokazy. Uczestnicy Festiwalu Nauki mogli zobaczyć model sondy InSight oraz sondy New Horizons, ręcznie wykonane przez studentów – te dwa eksponaty wkrótce podziwiać będzie można w gablocie na I piętrze przy ul. Pasteura 5, w budynku A Wydziału Fizyki. Ponadto Koło zaprezentowało geofon oraz zbudowaną własnoręcznie turbinę wiatrową – oba pokazy uzupełniła prezentacja zjawiska indukcji.

Oprócz tego Koło wzięło udział w Pikniku Geologicznym.

Jednak nie samą pracą studenci żyją – pod koniec września grupa wybrała się także na wyjazd integracyjny nad Bałtyk, gdzie odwiedzili Obserwatorium Geofizyczne PAN w Helu oraz Instytut Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. W placówkach naukowych studenci wysłuchać mogli prelekcji na temat prowadzonych na miejscu badań, a także mieli możliwość zwiedzenia ośrodków badawczych. Poza tym spędzili trochę czasu na zwyczajowym zwiedzaniu okolic Władysławowa i pieszych wycieczkach w okolicach Jastrzębiej Góry.

W najbliższym czasie Koło planuje kontynuować swoją działalność w zakresie prezentacji pokazów na różnego rodzaju eventach, a także w zakresie badań naukowych. Już niedługo odbędzie się pierwsze otwarte spotkanie w tym roku akademickim. Więcej informacji wkrótce.

Kurs nad Bałtykiem

Fot.: Słowiński Park Narodowy – studenci mogli wejść do części parku, która nie jest dostępna dla turystów. Zdjęcie: Helena Ciechowska

W ramach studiów Geofizyka w Geologii nasi studenci mogę brać udział w kursach organizowanych przez Wydział Geologii. Co roku we wrześniu nad Bałtykiem odbywa się kurs z Sedymentologii. W jego ramach studenci mogą zapoznać się z procesami osadowymi zachodzącymi nad polskim morzem, a oprócz tego przyjrzeć się metodom stosowanym w celu ochrony brzegu morskiego.

W tym roku roku kurs odbywał się od 3 do 7 września. Studenci mieli okazję zobaczyć ruiny willi posadowionej na klifie podlegającemu procesowi abrazji oraz zobaczyć jak władze Jastrzębiej Góry radzą sobie z próbami spowolnienia erozji wybrzeża. Pojechali także do Helu, gdzie odwiedzili Stację Morską Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego, a także mieli okazję dowiedzieć się czegoś na temat pozyskiwania energii. W tym celu kursanci odwiedzili okolice Żarnowca, gdzie znajdują się tereny wstrzymanej budowy elektrowni jądrowej, w okolicy zobaczyli także elektrownię wodną oraz dowiedzieli się co nie co na temat energii wiatrowej. To oczywiście nie wszystkie atrakcje kursu terenowego organizowanego przez Wydział Geologii nad Morzem Bałtyckim.

W ramach zaliczenie przedmiotu studenci napisali raporty związane z informacjami uzyskanymi na kursie. Studentki kierunku Geofizyka w Geologii: Julia Chachulska i Helena Ciechowska wybrały tematykę zabezpieczania brzegu morskiego przed procesem abrazji na odcinku Jastrzębia Góra – Hel. Napisany przez nie tekst można przeczytać TUTAJ.

Zainteresowanych serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w kursie w przyszłym roku akademickim.

Niebo w sierpniu

Fot.: Bolid z roju Perseidów (zdjęcie wykonane 11/12 sierpnia 2016 roku, Źródło: wikipedia

Sierpień to miesiąc, w którym szczególnie warto zwrócić uwagę na bardzo aktywny rój Perseidów, związany z kometą 109P/Swift-Tuttle. Rój obserwować można już od 17 lipca, a na niebie widoczny jest do 24 sierpnia. Maksimum Perseidów przypada na pomiędzy 9-14 sierpnia. Aktywność roju opisuje się jako wysoką, a jego radiant przemieszcza się – jednak podczas maksimum znajduje się on na tle gwiazdy Eta Persei.

Perseidy – będące zdecydowanie najbardziej spektakularnym rojem na sierpniowym niebie – nie są jednak jedynym. Oprócz nich zaobserwować można także rój Południowych jota Akwarydów, z ich radiantem w gwiazdozbiorze Wodnika. Ich aktywność określić można jako średnią. Rój ten jest aktywny między 25 lipca a 15 sierpnia – jego maksimum przypada na 4 sierpnia, a obfitość to 2 meteory na godzinę.

Rój Północnych delta Akwarydów, którego obfitość wynosi4 meteory na godzinę, a aktywność opisuje się jako średnią będzie widoczny między 15 lipca a 25 sierpnia, a maksimum jego aktywności będzie widoczne 8 sierpnia.

Kolejnym rojem są Północne jota Akwarydy – widoczne między 11 a 31 sierpnia – również z radiantem w gwiazdozbiorze Wodnika. Największa aktywność przypada na 20 sierpnia, a obfitość wynosi 3 meteory na godzinę.

W skład kompleksu Akwarydów-Kaprikornidów wchodzą zatem trzy roje: Południowe jota Akwarydy, Północne delta Akwarydy oraz Północne jota Akwarydy. Obecnie Akwarydy i wiele innych rojów ekliptycznych opisuje się jako jeden trwający niemal cały rok rój – Antyhelion.

Oprócz opisanych powyżej – 18 sierpnia – z radiantem w gwiazdozbiorze Łabędzia obserwować można maksimum roju kappa Cygnidów, o średniej aktywności od 3 do 25 dnia miesiąca. Obfitość roju określa się jako 3 meteory na godzinę. Obiektem macierzystym kappa Cygnidów może być planetoida 2008 ED69.

Fizyka litosfery, studia II stopnia na Wydziale Fizyki UW

 

Wybrana powierzchnia ekwipotencjalna na komecie  67P/Czuriumow-Gierasimienko. Obliczenia L. Czechowskiego. Jak widać, przy tym poziomie wody, byłyby dwa kontynenty :-). Niestety woda w próżni nie jest stabilna; albo wrze, albo zamarza. Lód może dodatkowo sublimować.

 

W najbliższym roku (2019/2010) studiować fizykę litosfery na II stopniu na Wydziale Fizyki UW można, wybierając indywidualny tok studiów. W jej ramy wchodzą nauki o wnętrzu Ziemi (np. sejsmologia, tektonika, budowa wnętrza Ziemi), a także nauka o ciałach Układu Słonecznego (planety, komety, księżyce itp) . Natomiast w roku 2020/2021 powinna być uruchomiona fizyka litosfery (lub geofizyka) jako specjalizacja w ramach fizyki (po polsku).
Zapraszamy, studiuj z nami

Marsjańskie wstrząsy

Mars nie jest pierwszym obiektem, na którym (poza Ziemia) umieszczony został sejsmometr. Astronauci misji Apollo 11 ustawili pierwsze urządzenie tego typu na powierzchni Księżyca 50 lat temu. Dzisiaj możemy porównać trzęsienia, do których dochodzi na trzech różnych obiektach: naszym naturalnym satelicie, Marsie oraz oczywiście na Błękitnej Planecie.

Fot.: Mars sfotografowany przez sondę Viking 1, źródło: wikipedia

Sejsmometr SEIS, który ustawiony został na powierzchni Czerwonej Planety w ramach misji InSight zarejestrował kolejne marsjańskie wstrząsy. Tym razem o znacznie niższej częstotliwości, niż pierwsze (zarejestrowane w 128 solu) trzęsienie. Wskazuje to na fakt, że na Marsie możemy mieć do czynienia z dwoma różnymi rodzajami wstrząsów. Analiza uzyskanych z pomiarów wyników jest jednak znacznie trudniejsza ze względu na to, że na Czerwonej Planecie mamy tylko jeden sejsmometr.

SEIS jest prawdopodobnie najczulszym zbudowanym do tej pory sejsmometrem, co więcej uzyskane za jego pośrednictwem zapisy sejsmiczne zostały wzmocnione o wartość rzędu 10 milionów. W ten sposób naukowcy mogli porównać za pomocą symulacji podobnie wzmocnione trzęsienia Ziemi i Księżyca.

Drugie zarejestrowane marsjańskie „trzęsienie ziemi” miało miejsce w 173 solu. Swoje źródło miało ono znacznie dalej od aparatury pomiarowej niż trzęsienie zarejestrowane w 128 solu, co również mogło wpłynąć na jego niższą zarejestrowaną częstotliwość. W porównaniu z ziemskimi trzęsieniami, zarejestrowane do tej pory trzęsienia na Czerwonej Planecie są dłuższe.