W EOS, o badaniach Japeta

EOS jest najpopularniejszą geofizyczną „gazetą” dostarczającą bieżące informacje z różnych dziedzin geofizyki, planetologii, badań Układu Słonecznego, itp. Obecnie wydawany jest w formie elektronicznej przez Amerykańską Unię Geofizyczną (AGU) – https://eos.org/. Wczoraj EOS zamieścił dyskusję nad pochodzeniem łańcucha gór na Japecie (Japetusie). Ten satelita Saturna wyróżnia się kilkoma wyjątkowymi cechami. Jedną z nich jest niezwykle duża różnica pomiędzy albedo różnych części powierzchni satelity. Jedna półkula jest ciemna, pokryta ciemnymi związkami organicznymi o albedo 0,03–0,05, zaś druga półkula jest jasna, pokryta głównie lodem i ma albedo 0,5–0,6.

Wzdłuż równika satelity rozciąga się wysoki górski grzbiet.

Innymi cechami są: duże spłaszczenie satelity (o wiele większe niż wynikałoby to z obecnej prędkości obrotowej) i tajemniczy Grzbiet Równikowy – łańcuch gór, wyższych niż Himalaje, ciągnący się wzdłuż 3/4 równika ciała.  Temu grzbietowi poświęcony jest tekst w EOS, gdzie przytaczają także nasze badania.

 

Rakieta z „odzysku” znowu w Kosmosie

Informowaliśmy już, że dzięki firmie SpaceX epoka jednorazowych rakiet może się skończyć. Odzyskany pierwszy człon rakiety Falcon 9 posłużył do wyniesienia kolejnego satelity. Wczoraj rakieta z „odzysku” wyniosła satelitę SES-10 wyprodukowanego przez niemiecko-francuski koncern zbrojeniowy Airbus. Po wypełnieniu swojej roli, pierwszy człon znowu wylądował na bezzałogowej platformie oczekującej na Atlantyku. Jeżeli okaże się być w dobrym stanie, to może będzie użyty kolejny raz! Niestety, odzyskanie drugiego członu jest technologicznie znacznie trudniejsze. Drugi człon musi dostarczyć satelitę na orbitę, czyli uzyskuje prędkość prawie 8 km/s. Wyhamowanie rakiety z tej prędkości wymagałoby znacznie więcej paliwa.  Na szczęście drugi człon zawiera tylko jeden silnik i jest znacznie tańszy od pierwszego członu, który zawiera aż 9 silników.

SES10 lądowanie

Rakieta do wielokrotnego użytku znowu odzyskana. Drugie udane lądowanie. Będzie można ją użyć po raz trzeci?

 

Grant dla studentów na badania kraterów meteorytowych

Jest to grant fundacji Barringer Family Fund for Meteorite Impact Research. Termin składania wniosków upływa 7 kwietnia 2017. W ramach programu do przyznania  jest kilka (3-5) grantów o wysokości 2500-5000 USD na badania kraterów uderzeniowych na Ziemi. Grant jest dla studentów starszych lat, doktorantów i osób świeżo po doktoracie. Pełne informacje są:http://www.lpi.usra.edu/science/kring/Awards/Barringer_Fund/.

Ulotka do rozpowszechnia:http://www.lpi.usra.edu/science/kring/Awards/Barringer_Fund/Barringerflyer_2017.pdf.

Europejski konkurs kosmiczny dla uczniów i studentów

Kosmodrom w Gujanie z rakietą Ariane 5 przygotowywaną do startu. Zdjęcie DLR/Thilo Kranz.  Miejsce wybrane jest uwagi na bliskość równika. Dzięki temu rakiety od razu mają prędkość ok. 460 m/s wyższą niż gdyby startowały z bieguna.

Osoby do 22 roku życia mogą brać udział w Europejskim Konkursie Kosmicznym – Odysseus II. Zadanie konkursowe to przygotowanie projektu dotyczącego przestrzeni kosmicznej. Zgłoszenia można przesyłać do 31 marca br. Konkurs skierowany do osób w wieku od 7 do 22 lat, przy czym kategoria Explorers przeznaczona dla wieku 17-22 lata.

Głównymi nagrodami są m.in.: wyjazd do Centrum Lotów Kosmicznych w Gujanie Francuskiej; staże w Europejskiej Agencji Kosmicznej; wizyta w Cite de’l Espace w Tuluzie i skomputeryzowany teleskop. Konkurs jest realizowany m.in. przez Centrum Badań Kosmicznych PAN. Więcej informacji na stronie: https://www.odysseus-contest.eu/pl/

 

Jak badamy głębokie wnętrze Ziemi? Artykuł w Delcie

Naszym bezpośrednim badaniom dostępne są jedynie najbardziej zewnętrzne warstwy Ziemi. Doliny górskie odsłaniają skały do głębokości rzędu kilku kilometrów. Najgłębsze geologiczne odwierty badawcze sięgają niewiele głębiej niż 10 km. Informacji o skałach i minerałach budujących wnętrze Ziemi dostarczają nam ksenolity, czyli fragmenty skał porwane i wyniesione z głębi Ziemi w procesach wulkanicznych. Na ich podstawie petrologowie potrafią określić skład mineralny do głębokości kilkuset kilometrów. Promień Ziemi to 6371 km, czyli do środka naszego globu jeszcze bardzo daleka droga. Ze względu na ogromne ciśnienie i temperaturę osiągającą około 5000◦C trudno spodziewać się, że najgłębsze wnętrze będzie kiedykolwiek dostępne naszym bezpośrednim badaniom. Więcej w artykule DELTY:

Całość artykułu w Delcie

 

Krzem w jądrze Ziemi?

Krzem jest, obok tlenu, głównym składnikiem wielu skał Ziemi. Nie dotyczy to jednak jądra Ziemi. Jądro jest najbardziej wewnętrzną geosferą naszej planety. Główne jego składniki stanowią żelazo (ok.85%) i nikiel (ok.10%), podobnie jak skład meteorytów żelaznych. Jednak od dawna było wiadomo, że stop taki w warunkach jądra Ziemi miałby za dużą gęstość niż stwierdzono. Musi więc jądro zawierać także jakiś lżejszy pierwiastek. Przypuszczano, że tym lżejszym pierwiastkiem może być tlen, siarka, krzem lub potas. Ostatnie badania uczonych japońskich wskazują, że tym pierwiastkiem jest jednak krzem. Więcej na ten temat jest tutaj

 

Cztery pory roku z geofizyką (6)

Anna Bonny, sławna piratka

O inklinacji, także magnetycznej, czyli jak żyć wśród piratów…

W momencie, gdy kotwica leciała w dół, wśród piratów rozpoczął się ruch. Przygotowania do szturmu były krótkie. Chętnych nie brakowało. Jeszcze majtek nie zameldował:

”Kotwica trzyma!”, a już na wodę leciała szalupa. Piratów zadziwiła chęć Okularnika, który pierwszy wskoczył do rzucanej przez fale szalupy.

– Już się chłop wyrobił u nas! – stwierdził z zadowoleniem Bezzębny Bill, nie zdając sobie sprawy z prawdziwych motywów Okularnika.

Za chwilę dwadzieścia rąk chwyciło za wiosła i szalupa zaczęła sunąć w stronę brzegu.

– Gdzie ten skarb? – zapytał Sinobrody Okularnika, obserwując przez lunetę karczmę.

– A tam, te małe okienko na pięterku – informował Okularnik.[…]

Całość jest dostępna tutaj.  Zachęcamy do powtórzenia pomiarów pirackich:-)

Kwadrantydy, czyli życzenia na Nowy Rok 2017

Kwadrantydy to rój meteorów aktywny od 1 do 7 stycznia z maksimum przypadającym na 3 lub 4 stycznia. Aktywność roju jest wysoka (ok. 120 meteorów na godzinę). Radiant roju jest położony na pograniczu gwiazdozbiorów Wolarza, Herkulesa. Miejsce to łatwo znaleźć, jest bowiem niedaleko końca dyszla Wielkiego Wozu i bardzo jasnej gwiazdy Arktur. Arktur jest jest najjaśniejszą gwiazdą Wolarza (czyli alfą Wolarza).

Gwiazdozbiór Wolarza według XIX wiecznego rysunku Sidney Halla.

Prędkość meteoroidów wynosi ok. 41 km/s względem Ziemi. Dla przypomnienia: meteoroid to małe ciało, którego wejście w atmosferę powoduje pojawienie się zjawiska meteoru. Jeżeli meteoroid dotrze na powierzchnię planety to nazywany jest meteorytem. Pierwsze doniesienia o tym roju pochodzą z 1835 roku. W 2003 roku odkryto nieaktywną już kometę 2003 EH1, której parametry orbitalne są bliskie do Kwadrantydów. Prawdopodobnie jest to pozostałość po komecie zaobserwowanej w 1490 roku, która uległa później rozpadowi. dając początek komecie 2003EH1 i rojowi meteoroidów.

Zgodnie ze starym przekonaniem, życzenia pomyślane podczas obserwacji meteoru spełniają się częściej. Ciekawe, czy historycy wiedzą skąd to przekonanie?

Cztery pory roku z geofizyką (5)

O piratach, zboczeniu i deklinacji magnetycznej

 

Galeon z XVII wieku.

Galeon z XVII wieku.

Przed daleką podróżą na Pacyfik kapitan Sinobrody postanowił doprowadzić okręt do pełnej sprawności. Dotyczyło to także nawigacji. Jednym z problemów były stare mapy, na których wytarte były liczby podające deklinację magnetyczną. Mając Okularnika na pokładzie, postanowił go wykorzystać. Reszta historii jest   tutaj  .

Pełny zestaw 51 geofizycznych dla szkół ukaże się w przyszłym roku.

Spotkanie Geofizyki w Geologii

W poniedziałek 12 grudnia 2016 odbyło się spotkanie studentów 1 i 2 roku Geofizyki w Geologii w Zakładzie Fizyki Litosfery. Oprócz pracowników ZFL, byli obecni: prodziekani ds studenckich p. prof. A.Wysocka i dr hab. K. Turzyński i dyrektor Instytutu

Fotka ze spotkania w poniedziałek.

Fotka ze spotkania w poniedziałek.

Geofizyki prof. S. Malinowski. Program studiów na kierunku przedstawili: opiekun kierunku dr hab. L. Czechowski, prof. A. Wysocka i prof. Marek Grad. Po oficjalnym zakończeniu spotkania przez następne dwie godziny studenci i doktoranci wymieniali swoje doświadczenia.