Konferencja planetologiczna w Kaliforni

Obecnie w Pasadenie (Kalifornia,USA) odbywa się wspólna konferencja DPS/EPSC (Join the Division for Planetary Sciences and the European Planetary Science Congress). Pracownicy Zakładu Fizyki Litosfery przedstawiają cztery referaty poświęcone kometom, rzekom na Tytanie i satelicie Saturna – Enceladusowi. 

L.Czechowski i P.Witek w centrum kongresowym w Pasadenie.

L.Czechowski i P.Witek w centrum kongresowym w Pasadenie.

Wieści z okolic Jowisza

Juno to bSonda Juno w pobliżu Jowisza. NASA.ezzałogowa sonda NASA (Narodowej Agencji Aeronautyki i Astronautyki USA). Sonda została wystrzelona 5 sierpnia 2011 roku za pomocą rakiety Atlas V i  weszła na orbitę heliocentryczną. Po ponad dwóch latach lotu ponownie zbliżyła się do Ziemi, żeby wykorzystać jej pole grawitacyjne do przyspieszenia ruchu i skierowania na drogę do Jowisza. Takie wykorzystanie pola grawitacyjnego planet nazywamy asystą grawitacyjną.. Na polarną orbitę wokół Jowisza sonda weszła 5 lipca 2016 roku. Będzie prowadziła obserwacje Jowisza i jego pola magnetycznego do lutego 2018 r. Po wykonaniu 37 okrążeń planety zaplanowane jest wprowadzenie sondy w atmosferę Jowisza i zakończenie w ten sposób jej misji..

Kolejny sygnał kosmitów?

W dniu 15 maja 2015 roku radioteleskop RATAN-600 w Rosji (przy granicy z Gruzją) odebrał niezidentyfikowany kilkusekundowy sygnał na fali o długości 2,7 cm. Sygnał przybył z kierunku gdzie znajduje się gwiazda HD164595 oddalona od Ziemi o blisko 94 lata świetlne (widoczna w gwiazdozbiorze Herkulesa). Fakt odebrania tego sygnału ujawniono dopiero 29 sierpnia 2016. Co prawda sygnał może być wynikiem naturalnych procesów, ale zainteresował też badaczy szukających sygnałów kosmitów w ramach programu SETI. Wyniki analizy sygnału zastaną przedstawione na Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego, który rozpoczyna się 26 września w Meksyku. Warto zauważyć, że nasz Układ Słoneczny porusza się w kierunku gwiazdozbioru Herkules z prędkością ok. 20 km/s.

Rakieta do wielokrotnego użytku

Falcon 9 - lądowanie pierwszego członu.

Falcon 9 – lądowanie pierwszego członu.

Od czasu zakończenia użytkowania amerykańskich promów kosmicznych rakiety były produktami do jednorazowego użytku. Taki sposób użytkowania jest uzasadniony może dla plastykowego kubka za 5 gr, ale nie do rakiety wartej 50 mln USD! Jednak dzięki firmie SpaceX epoka jednorazowych rakiet może się skończyć. Pisaliśmy już o jednym z lotów rakiety Falcon 9, której pierwszy człon wylądował na zdalnie sterowanej barce. Teraz ten odzyskany człon ma posłużyć do wyniesienia kolejnego satelity. Pierwszym klientem skuszonym 30% rabatem jest operator satelitów telekomunikacyjnych SES S.A. z Luksemburga. Jeszcze w tym roku rakieta Falcon 9 z „odzysku” miała wynieść satelitę SES-10 wyprodukowanego przez niemiecko-francuski koncern zbrojeniowy Airbus. Niestety, nie wiadomo czy termin ten zostanie dotrzymany, bowiem niedawno firmę SpaceX spotkało niepowodzenie – przygotowywana do startu rakieta wybuchła, niszcząc także satelitę przeznaczonego do umieszczenia na orbicie.

Studiuj z nami! Zapraszamy!

0613-143207-fullDrodzy kandydaci na studia!

Przypominamy, że rekrutacja na studia na Wydziale Fizyki, w tym także na kierunek Geofizyka w Geologii, trwa tylko do 14 września! Jeśli chcesz dołączyć do naszego grona zachęcamy do jak najszybszego zarejestrowania się na stronach IRK. Jeszcze są 4 wolne miejsca na naszym kierunku.

Zapraszamy!

Trzęsienie ziemi we Włoszech

Tragiczne trzęsienie nawiedziło Włochy 24-08-2016 o godz. 3:50 UTC. Liczba ofiar może wynosić ok. 300. Zniszczeniu uległo wiele domów w kilku miejscowościach.

Poniższa mapa pokazuje izosejsty (czyli miejsca o jednakowej intensywności wstrząsów) tego trzęsienia.

USGS mapa Italy

Mapa izosejst trzęsienia ziemi z 24-08-2016. Tabela od góry: intensywność odczucia trzęsienia (górny wiersz), możliwe zniszczenia, maksymalne przyspieszenie gruntu w % przyspieszenia ziemskiego, maksymalną prędkość gruntu w cm s-1 i intensywność w skali XII stopniowej. Wg Geologicznej Służby Stanów Zjednoczonych (USGS).

Skale używane do opisu wstrząsów

Wstrząsy są wynikiem przesunięcia mas skalnych wzdłuż uskoku. Obszar gdzie nastąpiły te przesunięcia i wyzwolenie energii sprężystej nazywamy ogniskiem trzęsienia ziemi. Natężenie procesów w ognisku określamy za pomocą tzw. momentu sejsmicznego M (mierzonego w niutonometrach, czyli [N m]) zdefiniowanego jako:

M = μ A D,

gdzie μ to moduł sprężystości (ścinania) skał, A [m2] pole powierzchni uskoku, wzdłuż którego nastąpiło przesunięcie skał, D [m] przesunięcie skał. Magnitudę Mw za pomocą wzoru:

Mw = (2/3) log10(M0) – 3,7.

Skalę tę nazywamy skalą magnitud Mw (ang. moment magnitude scale lub MMS). Często skalę tę nazywa się też skalą Richtera, choć nie jest to żadna z oryginalnych skal opracowanych przez amerykańskiego geofizyka Ch. F. Richtera.

Mapa pokazuje intensywność trzęsienia w danym miejscu wg 12 stopniowej skali makrosejsmicznej. Nie jest więc to miara procesów w ognisku, ale miara skutków w danym miejscu. W tej skali makrosejsmicznej trzęsienia niewyczuwalne (czyli rejestrowane tylko przyrządami) mają intensywność I, zaś najsilniejsze – intensywność XII.  Intensywność wstrząsu ocenia się po efektach: odczuciu i zniszczeniach lub po przyspieszeniu lub prędkości drgań gruntu. Patrz:  SkalaMercallego

Lato z geofizyką (4)

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Mierzymy anomalie grawitacyjne

Każdy interesujący się naukami o Ziemi wie, że pole ciężkości na Ziemi nie jest jednakowe na Ziemi. Odchylenia od standardowej wartości nazywamy anomaliami grawitacyjnymi. Mierząc je, wykrywa się złoża niektórych minerałów. Niestety zwykle wahadło wykorzystane do pomiarów przyspieszenia opisane w „Lato z geofizyką (2)” jest o wiele za mało dokładnym przyrządem aby wykryć niewielkie różnice pola ciężkości (rzędu 1/100000 wartości). Jeżeli jednak mamy w domu dobry zegar wahadłowy, to możemy wykorzystać go do naszych badań geofizycznych.

Pełny opis Lato z geofizyką zadanie 4

 

 

Lato z geofizyką (3)

Piracki pomiar promienia Ziemi

Proponujemy teraz inny sposób pomiaru promienia Ziemi. Nazywać do będziemy pirackim, bowiem mógł przyjść do głowy właśnie piratom odpoczywającym w lagunie. Zamiast laguny na dalekim oceanie może to być średniej wielkości jeziorko w Polsce.

Tym razem noc jest właściwszą porą do pomiaru. Korzystamy z faktu, że niezaburzona powierzchnia wody w morzu przyjmuje kształt geoidy, czyli tego co rozumiemy jako kształt Ziemi. Jest to powierzchnia jednakowego potencjału pola grawitacyjnego i siły odśrodkowej. Także powierzchnia wody w jeziorze jest powierzchnią jednakowego potencjału, tyle że może być na innej wysokości niż poziom morza, zależnie od wysokości położenia jeziora. Dla naszego pomiaru promienia Ziemi, ta wysokość jest bez znaczenia. Pełnimage001y opis pomiaru przedstawiony jest tutaj.  piraci_1

L. Cz.

P.S. Oczywiście, zachęcamy do przysłania wyników.

 

Bridgmanit – najpowszechniejszy minerał Ziemi

Mineralogia meteorytów jest skromniejsza niż Ziemi – meteorytach naliczono ok 300 różnych minerałów, podczas gdy na Ziemi – ponad 5000! Ale to w meteorytach odnalezione pierwsze próbki ważnych minerałów z płaszcza Ziemi. Dostarczył nam je meteoryt Tenham (chondryt węglisty) spadły w 1879 roku w Australii. W 1969 roku, w tym meteorycie odkryto ringwoodyt (ang. ringwoodite), minerał będący wysokociśnieniową odmianą oliwinu. We wnętrzu Ziemi ten minerał znajduje się dopiero na głębokości 410-660 km w tzw. strefie przejściowej płaszcza. Kolejną niespodziankę sprawił meteoryt w 2014 roku. Wtedy grupa uczonych z Argonne National Laboratory odkryła w nim (Mg, Fe) SiO3 w strukturze perowskitu. W tym samym roku minerał otrzymał wreszcie swoją nazwę: bridgmanit (ang. bridgmanite). Jest to główny minerał dolnego płaszcza na głębokościach od 670 do 2700 km i ten minerał stanowi ok. 38% całej Ziemi! O jego istnieniu wiedziano od lat siedemdziesiątych XX wieku, gdy substancję otrzymano sztucznie w laboratorium. Ale sztucznie otrzymanych substancji nie można nazywać minerałem. W bridgmanicie krzem i tlen tworzą ośmiościany, a nie czworościany jak w krzemianach pospolitych na powierzchni Ziemi.

Więcej na: http://wiedza.alkahest.umcs.pl/tag/bridgmanit/

Zdjęcie brigmanitu znajdziesz tutaj: http://www.nbcnews.com/science/science-news/most-abundant-mineral-finally-gets-name-bridgmanite-n134611

Islandia, a badania Marsa

Dla geofizyki Islandia jest jednym z ważnych obiektów badań nad wulkanizmem i tektoniką Ziemi. Przez wyspę przebiega granica pomiędzy dwiema wielkimi płytami tektonicznymi oraz strefa ryftowa, wzdłuż której następuje powstawanie nowej skorupy ziemskiej. Sama wyspa jest rezultatem wielkich wylewów magmy związanych z tzw. pióropuszem płaszcza, czyli strumieniem gorącej magmy dopływającej od spodu pod wyspę. Dzięki aktywności wulkanicznej gorące skały są szeroko wykorzystywane, jako źródło energii geotermalnej, na której oparta jest energetyka kraju.

Ale wyspa jest też obiektem badań uczonych interesujących się lodowcami i zjawiskami

Lodowiec na Islandii

Lodowiec na Islandii

w strefach zmarzliny. Niedawno z wyprawy badawczej wróciła wyprawa Dr Natalii Zalewskiej, z którą współpracujemy nad procesami obserwowanymi w ziemskich strefach zmarzliny i analogicznymi procesami na Marsie.

 

 

  1. Czechowski