Otwarcie próbek z Księżyca

5 listopada, po raz pierwszy od 40 lat, została otwarta próbka Księżycowego regolitu. Zanim jednak przejdziemy do opisywania co i jak, wypadałoby wyjaśnić czym w ogóle jest regolit.

Fot.: Odcisk buta astronauty na księżycowym regolicie, źródło: NASA.

Regolit to nic innego jak warstwa luźnej skały poddanej procesom chemicznym i fizycznym, znajdującej się na powierzchni skalnych planet. W odróżnieniu od zwietrzeliny, która powstaje in situ, jest on produktem wietrzenia powstającego z udziałem lub bez udziału transportu. Co więcej, od 1977 roku, termin regolit stosuje się jedynie do produktu procesów wietrzenia, który nie jest zlityfikowany.  Można powiedzieć, że takim regolitem jest na przykład ziemska gleba.

Jednak Błękitna Planeta to nie jedyne miejsce występowania regolitu. Regolit znaleźć możemy także na Marsie oraz na Księżycu. To z tego ostatniego, podczas programu Apollo przywieziono aż 381,7 kg księżycowego materiału. Księżycowy regolit to warstwa o grubości kilku metrów, powstała na skutek kruszenia skał podczas uderzeń meteorytów oraz opadania na powierzchnię pyłu mającego swoje źródło w mikrometeorytach. Najgrubsza warstwa znajduje się na płaskowyżach Księżyca i osiąga nawet do 20 metrów.

Ostatnia z misji Apollo – Apollo 17 – dostarczyła największej ilości materiału, który udało się przetransportować na Ziemię podczas całego programu. To właśnie podczas misji Apollo 17 przywiezione zostały próbki 73001 i 73002.

Do tej pory otwarto jedną z tych próbek, stało się to w ramach programu ANGSA (Apollo Next Generation Sample Analysis) realizowanego przez NASA. Inicjatywa ta polega na tym, że naukowcy badają próbki technikami niedostępnymi w czasach, gdy zostały pobrane i przetransportowane na Ziemię. Mimo tego, że większość próbek pobranych na Księżycu przez astronautów jest już dobrze zbadana, podjęto decyzję by część z nich pozostało zamkniętych i pozostawionych na przyszłość, by zbadać je za pomocą urządzeń, które nie były dostępne wcześniej.

Obie ze wspomnianych próbek pochodzą z okolic Krateru Lara i stanowią 60-centymetrowe rurki wypełnione księżycowym regolitem. Pobrane zostały w taki sposób, że są ułożone wewnątrz rurek warstwami tak, jak były ułożone na Księżycu. Próbka 73002, która nie była przechowywana próżniowo, to pierwsza z otwartych próbek. Teraz zostanie podzielona między zespoły badawcze i poddana analizie. Druga z próbek – próbka 73001 przechowywana była próżniowo. Jeszcze na Księżycu zamknięto ją w próżniowym pojemniku, który umieszczono w drugim – również próżniowym – pojemniku. Próbka ta ma zostać otwarta na początku 2020 roku, kiedy zostanie doprecyzowany sposób przechwycenia gazów księżycowych, pobranych i szczelnie zamkniętych wraz z próbką.