Jeziora na Tytanie

Fot.: mapa bieguna północnego Tytana przedstawiająca zbiorniki ciekłych węglowodorów. Źródło: Wikipedia

Tytan jest największym z księżyców Saturna, ale także jedynym odkrytym w Układzie Słonecznym księżycem otoczonym gęstą atmosferą. Ponadto księżyc ten jest jedynym ciałem niebieskim, poza Ziemią, na którego powierzchni odkryto zbiorniki wypełnione cieczą – w przypadku Tytana są to metanowe jeziora.

O Tytanie można z pewnością powiedzieć, że jest on bardzo zimny, bowiem temperatura jego powierzchni to około −179,2 °C. Otrzymuje on dużo mniej światła niż Ziemia, a jego 90% jest absorbowane przez jego atmosferę. W efekcie do jego powierzchni dociera jedynie 0,1% światła słonecznego, które otrzymuje Ziemia.

W związku z niskimi temperaturami na największym księżycu Saturna, występujący na nim metan znajduje się w stanie ciekłym. To właśnie on wypełnia na powierzchni Tytana jeziora.

Do tej pory uważało się, że jeziora powstały w wyniku zjawisk analogicznych do procesów powstania jezior krasowych na naszej planecie. Skała macierzysta miałaby być rozpuszczana przez ciekły metan, w wyniku czego powstałyby jeziora, których brzegi byłyby strome. Jednak zakładany model nie sprawdzał się dla mniejszych zbiorników. Na podstawie zdjęć wykonanych przez sondę Cassini zauważono, że brzegi zbiorników wznoszą się ku górze, co nie odpowiada modelowi.

Nowa teoria zakłada, że jeziora te mogły powstać w wyniku eksplozji azotu, który zbierał się w skorupie księżyca w jego chłodniejszych okresach, kiedy to azot stanowił dużą część jego atmosfery. Spadał on na jego powierzchnie w formie deszczu, następnie opad ten zbierał się pod powierzchnią terenu. W cieplejszych okresach, niewielkie podniesienie temperatury powodowało zmianę stanu azotu z ciekłego w gazowy. W wyniku podgrzania znajdującego się w skorupie azotu, jego powierzchnia była przez niego rozsadzana, tworząc kratery, później wypełniane metanem. Ten model zdecydowanie lepiej tłumaczy naturę oraz sposób w jaki powstają tego typu zbiorniki.