Historia Marsa wciąż w powijakach :-)

Historia geologiczna Ziemie jest starannie podzielona na eony, ery i mniejsze okresy. Niestety trudniej to zrobić z historią Księżyca lub Marsa. Oba ciała są stosunkowo najlepiej znanymi ciałami niebieskimi ale niewiele z tego wynika. Jest to częściowo efekt braku życia, które ma znaczenie dla ziemskiej stratygrafii. Dla wielu ciał niebieskich wiek powierzchni określa się za pomocą gęstości kraterów uderzeniowych. Takie badania pozwoliły wyróżnić na Marsie okresy:

  • przednoachijski (do powstanie basenu Hellas)
  • noachijski (od 4,1 do 3,7 mld lat) 
  • hesperyjski (3,7-3 mld lat)
  • amazoński (od 3 mld lat do chwili obecnej)
Inne kryterium to wiek przeobrażenia minerałów. Przy tym kryterium odróżniamy epoki powstawania minerałów ilastych (Phyllocian), siarczanów (Theiikian), i tłenków żelaza (Siderikan). Jak widać podział jest równie mało precyzyjny co ten poprzedni. Może najbliższe misje marsjańskie pozwolą na dokładniejsze opisanie historii Marsa 🙂

Co to jest geofizyka?

Stoisko KNG w Chęcinach (fot. H. Ciechowska)

Koło Naukowe Geofizyki UW przeprowadziło z okazji Dnia Ziemi (22.04.2018) ankietę, która miała na celu sprawdzić wiedzę społeczeństwa na temat geofizyki. W ankiecie wzięły udział osoby w różnym wieku (młodzież, dorośli i ludzie starsi). Wyniki prezentują się następująco: zdecydowana większość ankietowanych była w stanie wydedukować czym jest geofizyka oraz jakimi obszarami nauki się zajmuje, nawet jeśli nigdy wcześniej nie spotkali się z geofizyką. Zdecydowana większość na pytanie związane z dziedzinami nauki, którymi zajmuje się geofizyka wymieniała przede wszystkim fizykę litosfery. Jedynie 10% z ankietowanych wspomniało o fizyce atmosfery.
Wyniki przeprowadzonej na Polu Mokotowskim ankiety posłużą Kołu Naukowemu Geofizyki w celu rozeznania się w aspektach, na które warto zwrócić uwagę podejmując próbę popularyzacji geofizyki i dziedzin, którymi się zajmuje.
Ponadto w zeszły weekend Koło wzięło udział w Dniu Otwartym Europejskiego Centrum Nauk Geologicznych (ECEG) (13.05.2018), zaprezentowaliśmy tam między innymi jak działa geofon oraz jakie mechanizmy powodują, że podczas trzęsień ziemi w Japonii budynki obsuwają się w głąb podłoża. Poprowadziliśmy quiz związany z geofizyką i geologią, a także zaprezentowaliśmy ile waży naczynie z wodą na poszczególnych planetach Układu Słonecznego i wiele innych.
Następne pokazy będą możliwe do zobaczenia na Pikniku Naukowym, 9 czerwca bieżącego roku. Więcej informacji wkrótce.

Helena Ciechowska

Zaproszenie na Dzień Fizyka 10 i 11 maja 2018

Największy w pełni ruchomy radioteleskop świata w Green Bank w Zachodniej Wirginii. Narzędzie pracy dla astronomów i planetologów (public domain)

Zarząd Samorządu Studentów oraz Zespół Dziekański Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego
zapraszają na tegoroczny DZIEŃ FIZYKA.
Na początek, 10 maja o godz.17:00 w barze „Pod Kopytem” (ul. Wybrzeże Gdyńskie 2) odbędzie się wykład
dr Szymona Charzyńskiego pt. „Hazard, oszustwa, manipulacje i rachunek prawdopodobieństwa”.

Oficjalna część odbędzie się w piątek 11 maja 2018 roku o godz. 12:00 w auli 0.03 przy ul. Pasteura 5. W programie:
12:00 Rozpoczęcie uroczystości,
12:10 Rozdanie nagród Dziekana,
12:30 Rozdanie dyplomów dla absolwentów Wydziału Fizyki,
13:15 Występ Chóru Wydziałowego.
Po ceremonii na wszystkich czekać będzie tradycyjny poczęstunek oraz liczne atrakcje, w tym pokazy z ciekłym azotem, euro-bungee, byk mechaniczny oraz zjazd tyrolski.

Zaproszenie na Dzień Otwarty w ECEG w Chęcinach

Europejskie Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach. Fot. Szczureq (Wikipedia) 2015-09-05

Już w ten weekend Koło Naukowe Geofizyki UW weźmie udział w pokazach z okazji Dnia Otwartego Europejskiego Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach (ściślej kamieniołom w Korzecku – patrz mapa poniżej).
Zapraszamy wszystkich zainteresowanych na spotkanie z geofizyką i geologią. Koło ma w planach obrazowe prezentacje związane z reologią skał i konwekcją w płaszczu ziemskim, pokazy związane z polem magnetycznym naszej planety, a także związane z rozchodzeniem się fal sejsmicznych w ośrodku skalnym.
Będziemy także prezentować geofon, za pomocą, którego zarejestrujemy wykreowane, przez biorących udział w doświadczeniu, fale sejsmiczne.

W między czasie, przypominamy i zapraszamy na spotkanie Koła, na którym Profesor Marek Grad wygłosi swój wykład pod tytułem „Fale sprężyste – różne skale sejsmologii” – 9 maja, godzina 18. Prelekcja odbędzie się w sali 1.40.

Helena Ciechowska

Geofizyczna misja na Marsa!

Lądownik Insight i jego podstawowe przyrządy: sejsmograf (WTS/SEIS) i próbnik do pomiaru strumienia ciepła (Heat Flow Probe) (wg NASA).

Sejsmologia jest najprecyzyjniejszym sposobem badania głębokiego wnętrza Ziemi (tam, gdzie dowiercić się nie potrafimy, najgłębszy dotychczas odwiert to ok. 12,3 km, gdy promień Ziemi to 6371 km). Najprościej mówiąc, sejsmologia zajmuje się falami sprężystymi rozchodzącymi się we wnętrzu planety. Dzięki sejsmologii wiemy, że Ziemia składa się ze skorupy, płaszcza, jądra zewnętrznego i jądra wewnętrznego i znamy o nich wiele szczegółów. Niestety tylko na Ziemi działają duże sieci sejsmografów, zapisujących nawet niewielkie trzęsienia ziemi. Na innych ciałach niebieskich sejsmografy to rzadkość. Kilka umieszczono na Księżycu (podczas misji Apollo) i na Marsie (misje Viking). Dzisiaj z Kalifornii wyruszyła kolejna misja (tutaj jest film), która dostarczy na czerwoną planetę szereg urządzeń do pomiarów geofizycznych. Misja nazywać się miała GEMS (od Geophysical Monitoring Station), ale ostatecznie ochrzczono ją InSight, co podobno ma być akronimem od Interior exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport :-). Stacja ma nowoczesny szerokopasmowy sejsmograf (czyli rejestrujący fal o różnej długości), przyrządy do pomiaru strumienia ciepła z wnętrza planety, przyrządy do precyzyjnego określenia obrotu Marsa, reflektor laserowy i inne. Rzeczywiście, prawie sama geofizyka. Sonda miała lecieć w 2016 r., ale kłopoty z sejsmografem opóźniły misję o 2 lata 🙁 . W przygotowaniu urządzenia do wbicia sondy w regolit Marsa ważną rolę pełnili polscy uczeni i konstruktorzy. Jego działanie pokazane jest w animacji. Kto zgadnie na jakiej zasadzie to urządzenie działa? 🙂

Insight ma wylądować na Elysium Planitia (Równina Elysium). Jest to wulkaniczna równina powstała wskutek wylewów z głębokich spękań skorupy. Zawiera też wiele innych, dosyć tajemniczych struktur (patrz zdjęcie).

Różne struktury na Elysiom Planitia na Marsie (NASA)

Zbadanie wnętrza Marsa, pozwoli nam wnioskować nie tylko o tej planecie, ale o całej grupie podobnych ciał: Wenus, Merkurym, Księżycu, a może i będą nowe wnioski dotyczące Ziemi?