Gdzie wyląduje łazik ExoMars?

Położenie obu rozpatrywanych miejsc lądowania łazika w ramach programu ExoMars.

Trzy próbniki programu ExoMArs: orbiter (obecnie krążący wokół Marsa), lądownik (jego lądowanie się nie udało) i łazik przewidziany do wysłania w 2020 r. Wg ESA Space in images

Obecnie są rozpatrywane dwa możliwe miejsca, gdzie ma wylądować łazik marsjański przewidywany w ramach projektu ExoMars. Są to Mawrth Vallis i Oxia Planum, oba znajdujące się niedaleko miejsca, gdzie wielki system kanionów Valles Marineris dochodzi do nizinnych obszarów na północnej półkuli Marsa. W obu miejscach znajdują się utwory związane z przepływem wody w odległej przeszłości Marsa.

Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, to w 2021 roku krążący orbiter ExoMars doczeka się towarzysza na powierzchni. Jednym z głównych celów misji jest badanie gazów w atmosferze Marsa, między innymi, w celu określenia źródeł metanu. Metan może być wynikiem życia  w regolicie marsjańskim. W projekcie ExoMars uczestniczą pracownicy kilku polskich i zagranicznych instytucji, w tym Centrum Badań Kosmicznych PAN i naszego Zakładu Fizyki Litosfery.

Nasze podróże, nasze hobby

Autorka zdjęć na tle gór.

Podróże to normalna składowa pracy geologa i geofizyka. To nie tylko zwiedzanie centrów konferencyjnych (typowe zajęcie naukowców wielu innych dziedzin) ale różnorodnych tworów przyrody. Zapraszamy naszych sympatyków do opowiedzenia tutaj o  swojej podróży, swoim hobby lub swoich badaniach.

Na początek Nastia Bendiukova, studentka Geofizyki w Geologii, pokazuje kilka fotek z podróży do parku krajobrazowego Ergaki, znajdującego się w systemie górskim Sajany, położonym w centrum Azji. Dla nas to bardzo egzotyczne okolice, ale dla Nastii to prawie jej rodzinne strony.

Więcej zdjęć z opisem znajdziesz tutaj.

Coordinates: 52.8333°N 93.35°E

Jak powstało życie? Konferencja w Warszawie

Naukowcy odkrywają coraz wcześniejsze ślady życia. Ostatnio odkryto stromatolity starsze o 220 mln lat niż poprzednio znane. Czyli już 3,7 mld lat temu na Ziemi kwitło prymitywne lecz obfite życie!

Współczesne stromatolity w Zatoce Rekina w Australii. Fotografia z 2005 r. Paul Harrison.

Nie wiemy jednak jakie procesy doprowadziły do powstania życia. Teorii jest wiele, z czego siedem wyliczono tutaj. Niewykluczone jest, że życie jest starsze niż Ziemia i Słońce – patrz tutaj. O tych i podobnych problemach będą dyskutowali naukowcy na konferencji „Early Earth and ExoEarths: origin and evolution of life” zaczynającej się dzisiaj w Pałacu Staszica w Warszawie. Konferencja trwać będzie do 7 kwietnia i będziemy tam prezentować swoje prace. Więcej na stronie konferencji

W EOS, o badaniach Japeta

EOS jest najpopularniejszą geofizyczną „gazetą” dostarczającą bieżące informacje z różnych dziedzin geofizyki, planetologii, badań Układu Słonecznego, itp. Obecnie wydawany jest w formie elektronicznej przez Amerykańską Unię Geofizyczną (AGU) – https://eos.org/. Wczoraj EOS zamieścił dyskusję nad pochodzeniem łańcucha gór na Japecie (Japetusie). Ten satelita Saturna wyróżnia się kilkoma wyjątkowymi cechami. Jedną z nich jest niezwykle duża różnica pomiędzy albedo różnych części powierzchni satelity. Jedna półkula jest ciemna, pokryta ciemnymi związkami organicznymi o albedo 0,03–0,05, zaś druga półkula jest jasna, pokryta głównie lodem i ma albedo 0,5–0,6.

Wzdłuż równika satelity rozciąga się wysoki górski grzbiet.

Innymi cechami są: duże spłaszczenie satelity (o wiele większe niż wynikałoby to z obecnej prędkości obrotowej) i tajemniczy Grzbiet Równikowy – łańcuch gór, wyższych niż Himalaje, ciągnący się wzdłuż 3/4 równika ciała.  Temu grzbietowi poświęcony jest tekst w EOS, gdzie przytaczają także nasze badania.

 

Rakieta z „odzysku” znowu w Kosmosie

Informowaliśmy już, że dzięki firmie SpaceX epoka jednorazowych rakiet może się skończyć. Odzyskany pierwszy człon rakiety Falcon 9 posłużył do wyniesienia kolejnego satelity. Wczoraj rakieta z „odzysku” wyniosła satelitę SES-10 wyprodukowanego przez niemiecko-francuski koncern zbrojeniowy Airbus. Po wypełnieniu swojej roli, pierwszy człon znowu wylądował na bezzałogowej platformie oczekującej na Atlantyku. Jeżeli okaże się być w dobrym stanie, to może będzie użyty kolejny raz! Niestety, odzyskanie drugiego członu jest technologicznie znacznie trudniejsze. Drugi człon musi dostarczyć satelitę na orbitę, czyli uzyskuje prędkość prawie 8 km/s. Wyhamowanie rakiety z tej prędkości wymagałoby znacznie więcej paliwa.  Na szczęście drugi człon zawiera tylko jeden silnik i jest znacznie tańszy od pierwszego członu, który zawiera aż 9 silników.

SES10 lądowanie

Rakieta do wielokrotnego użytku znowu odzyskana. Drugie udane lądowanie. Będzie można ją użyć po raz trzeci?

 

Grant dla studentów na badania kraterów meteorytowych

Jest to grant fundacji Barringer Family Fund for Meteorite Impact Research. Termin składania wniosków upływa 7 kwietnia 2017. W ramach programu do przyznania  jest kilka (3-5) grantów o wysokości 2500-5000 USD na badania kraterów uderzeniowych na Ziemi. Grant jest dla studentów starszych lat, doktorantów i osób świeżo po doktoracie. Pełne informacje są:http://www.lpi.usra.edu/science/kring/Awards/Barringer_Fund/.

Ulotka do rozpowszechnia:http://www.lpi.usra.edu/science/kring/Awards/Barringer_Fund/Barringerflyer_2017.pdf.

Europejski konkurs kosmiczny dla uczniów i studentów

Kosmodrom w Gujanie z rakietą Ariane 5 przygotowywaną do startu. Zdjęcie DLR/Thilo Kranz.  Miejsce wybrane jest uwagi na bliskość równika. Dzięki temu rakiety od razu mają prędkość ok. 460 m/s wyższą niż gdyby startowały z bieguna.

Osoby do 22 roku życia mogą brać udział w Europejskim Konkursie Kosmicznym – Odysseus II. Zadanie konkursowe to przygotowanie projektu dotyczącego przestrzeni kosmicznej. Zgłoszenia można przesyłać do 31 marca br. Konkurs skierowany do osób w wieku od 7 do 22 lat, przy czym kategoria Explorers przeznaczona dla wieku 17-22 lata.

Głównymi nagrodami są m.in.: wyjazd do Centrum Lotów Kosmicznych w Gujanie Francuskiej; staże w Europejskiej Agencji Kosmicznej; wizyta w Cite de’l Espace w Tuluzie i skomputeryzowany teleskop. Konkurs jest realizowany m.in. przez Centrum Badań Kosmicznych PAN. Więcej informacji na stronie: https://www.odysseus-contest.eu/pl/

 

Jak badamy głębokie wnętrze Ziemi? Artykuł w Delcie

Naszym bezpośrednim badaniom dostępne są jedynie najbardziej zewnętrzne warstwy Ziemi. Doliny górskie odsłaniają skały do głębokości rzędu kilku kilometrów. Najgłębsze geologiczne odwierty badawcze sięgają niewiele głębiej niż 10 km. Informacji o skałach i minerałach budujących wnętrze Ziemi dostarczają nam ksenolity, czyli fragmenty skał porwane i wyniesione z głębi Ziemi w procesach wulkanicznych. Na ich podstawie petrologowie potrafią określić skład mineralny do głębokości kilkuset kilometrów. Promień Ziemi to 6371 km, czyli do środka naszego globu jeszcze bardzo daleka droga. Ze względu na ogromne ciśnienie i temperaturę osiągającą około 5000◦C trudno spodziewać się, że najgłębsze wnętrze będzie kiedykolwiek dostępne naszym bezpośrednim badaniom. Więcej w artykule DELTY:

Całość artykułu w Delcie

 

Krzem w jądrze Ziemi?

Krzem jest, obok tlenu, głównym składnikiem wielu skał Ziemi. Nie dotyczy to jednak jądra Ziemi. Jądro jest najbardziej wewnętrzną geosferą naszej planety. Główne jego składniki stanowią żelazo (ok.85%) i nikiel (ok.10%), podobnie jak skład meteorytów żelaznych. Jednak od dawna było wiadomo, że stop taki w warunkach jądra Ziemi miałby za dużą gęstość niż stwierdzono. Musi więc jądro zawierać także jakiś lżejszy pierwiastek. Przypuszczano, że tym lżejszym pierwiastkiem może być tlen, siarka, krzem lub potas. Ostatnie badania uczonych japońskich wskazują, że tym pierwiastkiem jest jednak krzem. Więcej na ten temat jest tutaj