Cassis

Orbiter ExoMarsa w pobliżu Marsa – wizja artystyczna (NASA).

Orbiter ExoMarsa w pobliżu Marsa – wizja artystyczna (NASA).

Straszenie dzieci średniowieczu: „rzeźba „pożeracza dzieci” na starówce w Bernie (fot. K. K.)

Straszenie dzieci w średniowieczu: rzeźba „pożeracza dzieci” na starówce w Bernie. Rzeźba miała odstraszać dzieci od zbliżania się do fosy. (fot. K. K.)

W dniach 23-24 czerwca 2016 na uniwersytecie w Bernie (Szwajcaria) odbyło się pierwsze robocze spotkanie grupy naukowców i inżynierów do spraw systemu CaSSiS (Color and Stereo Surface imaging System). Jest to system 2 teleskopów sondy orbitera ExoMars, który za kilka miesięcy dotrze do Marsa. Głównym celem misji jest szukanie tam śladów życia, w tym miejsc wydobywania się metanu. Ponieważ w badaniach tych będzie brał udział nasz Zakład Fizyki Litosfery UW, w spotkaniu uczestniczyli także dr hab. L. Czechowski i dr hab. K. Kossacki. Metan może być wynikiem procesów życiowych zachodzących pod powierzchnią Marsa.

Lato z geofizyką (1)

Portrait_of_Eratosthenes

Lato jest okazją do różnych plenerowych akcji. Także lekcji fizyki, geografii i astronomii. Proponujemy na lato osiem (po jednym na wakacyjny tydzień) prostych eksperymentów z nauk o Ziemi, astronomii lub fizyki.

Na początek jest to:

Pomiar promienia Ziemi metodą Eratostenesa

Eratostenes z Kyreny, ur. ok. 276 p.n.e, w greckim mieście Cyrene w państwie Pentapolis w północnej Afryce (obecnie część Libii), zm.  ok. 195/194 p.n.e.). Grecki matematyk, geograf, astronom i poeta. Kierował sławną biblioteką w Aleksandrii będącą ówczesnym instytutem naukowym. Jako pierwszy zmierzył promień Ziemi metodą podobną do opisanej poniżej. Ponadto zmierzył odległość Ziemi od Słońca, zaproponował ulepszenie kalendarza (liczenie lat od upadku Troi i wprowadzenie roku przestępnego). Do teorii liczb wprowadził tzw ‘sito Erastotenesa’.

Ten pomiar najlepiej wykonać jednocześnie w dwóch odległych miejscach. W tym celu warto umówić się na pomiar z kimś zamieszkałym na tym samym południku lecz w odległości przynajmniej kilkaset kilometrów. Im dalej, tym lepiej. Warto więc nawiązać kontakt z hobbystami nauki ze Skandynawii lub z południowej Europy. Na pewno w Internecie łatwo znajdziemy takich hobbystów. Może też zdążymy przed końcem roku szkolnego umówić się z inną szkołą i doświadczenie przeprowadzić w ramach nauki szkolnej. Dokładny opis doświadczenia znajdziemy tutaj.

Przysyłajcie swoje wyniki.

L. Cz.

Zakończenie misji Philae

So_hoerte_sich_die_Landung_der_Sonde_Philae_an-Ein_kurzer_Rumms-Story-428289_630x356px_1_KKhdT5jyH_JbQW dniach 1-3 czerwca w Budapeszcie odbyło się spotkanie uczestników misji Philae, kończące historyczny projekt bezpośredniego badania własności jądra komety. Sonda Philae dotarła w pobliże komety 67P/Churyumow-Gerasimenko wraz z sondą Rosetta i po oddzieleniu się w listopadzie 2014 wylądowała na powierzchni komety. Pionierski projekt dostarczył cennych, w tym nieoczekiwanych informacji o budowie jądra komety. Jednym z ważniejszych osiągnięć jest stwierdzenie, że jądro komety mimo średniej gęstości dwukrotnie mniejszej niż gęstość lodu ma przynajmniej lokalnie bardzo twardą powierzchnię. W miejscu lądowania sondy wytrzymałość materiału powierzchni na osiowe ściskanie jest rzędu 1 MPa (eksperyment MUPUS).

Czerwcowe roje meteorów – okazja na szczęście?

meteory_th_390W ciągu czerwca będzie można oglądać kilka rojów meteorów: omega Skorpidy, tau Herkulidy, Arietydy, Czerwcowe Lirydy, Sagittarydy, tau Cetydy, Czerwcowe Bootydy, tau Akwarydy i theta Ophiuchidy. Większość z nich jest jednak mało aktywna, poza rojami: Sagittarydy (średnia aktywność) i Czerwcowe Bootydy (nieregularna). Jak łatwo się domyślić, roju Sagittarydy należy szukać w gwiazdozbiorze Strzelca. Czerwcowe Bootydy związane są z krótkookresową kometą 7P/Pons-Winnecke obiegającą Słońce w ciągu 6,53 roku. Średnica komety to ok. 5,2 km. Zgodnie z tradycją, podczas obserwacji meteoru należy pomyśleć życzenie – podobno odpowiednie życzenia, odpowiednio pomyślane spełniają się w 99% J.  L. Cz.

Polska baza księżycowa

Już niedługo może powstać polska baza księżycowa! Co prawda jeszcze nie na Księżycu, ale trochę bliżej, w Rzepienniku Biskupim (pomiędzy Krakowem i Tarnowem). Będzie to tzw. habitat, czyli obiekt do symulacji pobytu na Księżycu. Ośrodki takie służą do badań nad problemami, jakie mogą wynikać podczas pobytu w bazie na prawdziwym Księżycu, a także do popularyzacji badań kosmicznych. Więcej na stronie: https://polakpotrafi.pl/projekt/baza-ksiezycowa-pod-krakowem oraz na:

http://innpoland.pl/126383,misja-apollo-to-prehistoria-teraz-ladowanie-na-ksiezycu-lub-marsie-bedzie-sie-odbywac-wprost-z-rzepiennika-biskupiego

Saturn i Mars w opozycji!

Quadruple_Saturn_moon_transit_HST

Saturn i jego księżyce, widziane przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a. Największy księżyc Tytan rzuca cień na planetę. /PW

Nie o politykę tutaj chodzi! Opozycja w astronomii oznacza położenie planety na niebie przeciwne względem położenia Słońca. Widoczna jest wtedy prawie cała tarcza planety, a odległość od Ziemi jest jedną z najmniejszych możliwych (zależy to także od chwilowego położenia Ziemi i planety). Opozycje planet Marsa i Saturna to najlepsze momenty do ich obserwacji.
W nocy z 21 na 22 maja w opozycji był Mars – planeta o wyraźnym czerwonym kolorze.
W piątek 3 czerwca 2016 w opozycji znajdzie się Saturn. Około północy planeta będzie znajdowała się na południowym niebie, niedaleko gwiazdy Antares. Antares to czerwony nadolbrzym o średnicy ponad miliarda kilometrów, prawie 900 razy większej niż Słońce. Z uwagi na dosyć niską temperaturę powierzchni (3400 K) świeci światłem o czerwono-pomarańczowej barwie. L.Cz.